Stroomindex
Menu

Ik ontwikkel een woningbouwproject. Wat betekent netcongestie daarvoor?

Bijgewerkt: 13 oktober 2026

Kort antwoord

Woningbouw krijgt voorrang op het stroomnet, maar niet vanzelf, en voorrang maakt het net niet groter. Sinds 1 juli 2026 kunnen ook nieuwe woningen op de wachtlijst komen. Vraag daarom zo vroeg mogelijk aan: gemeenten kunnen sinds 1 oktober 2026 al capaciteit aanvragen tot tien jaar voor de oplevering. Wat u aanvraagt, ligt daarna vast. Plan ook de bouwstroom en de ruimte voor transformatorhuisjes vroeg in, en ontwerp de wijk met een lage piek.

Wat is er veranderd?

Tot 1 juli 2026 hielden netbeheerders ruimte vrij voor kleine aansluitingen, zoals woningen. Sindsdien staan kleine en grote aanvragen op één wachtlijst. Een gewone woning heeft een aansluiting van 3x25 ampère, maar een wijk van honderden woningen vraagt samen veel ruimte.

  • Lopende projecten. Projecten die binnen drie jaar starten en bij de netbeheerder bekend waren, kregen vóór 1 juli capaciteit toegewezen. Via die route en gewone aanvragen werden vóór 1 juli aansluitingen voor ongeveer 600.000 woningen aangevraagd. Volgens het kabinet verwachten de netbeheerders dat ruim de helft daarvan binnen drie jaar kan worden aangesloten.
  • Grote regionale verschillen. In de stad Utrecht krijgen alleen nog woningbouwprojecten op de lijst van Stedin een aansluiting. Enexis meldde in september 2026 dat ongeveer 86.000 woningen op de wachtlijst staan (nieuwsbericht).
  • De termijn schuift op. Zolang er geen transportcapaciteit is, schuift de termijn voor de aansluiting op. Dat oordeelde de ACM in juli 2026 in een geschil van een woningcorporatie met Liander.

Voorrang voor woningbouw

In de voorrangsregels van de ACM valt woningbouw in de derde groep, basisbehoeften, na congestieverzachters en veiligheid. Volgens de ACM krijgen alle woonvormen voorrang, vanwege het grote woningtekort. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld zorgwoningen en opvang.

  • Aanvragen met bewijs. Voorrang komt niet vanzelf. De gemeente levert een bestuursverklaring van het college, met de overeenkomst met de ontwikkelaar of het omgevingsplan. Een ontwikkelaar levert een bestuursverklaring, een uittreksel van de KVK van maximaal een maand oud en de omgevingsvergunning.
  • Volgorde binnen de groep. Binnen basisbehoeften telt de datum van uw volledige aanvraag. Voorrang aanvragen verandert die datum niet.
  • Gemengde projecten. Kleinschalige voorzieningen die bij de woningen horen, zoals een buurtwinkel of wijkcentrum, kunnen meedelen in de voorrang. Daarvoor geldt een maximum van gemiddeld 1,3 kilowatt per woning over het hele project. Liften, gezamenlijke verlichting en collectieve verwarming tellen mee als woonfunctie.
  • Losse woningen. Bij Liander krijgt een woning met een aansluiting tot en met 3x35 ampère automatisch voorrang, zodra de woning in de basisregistratie staat.

Meer over de voorrangsregels: Krijg ik voorrang in de wachtrij?

Vroeg aanvragen via de gemeente

Sinds 1 oktober 2026 kunnen gemeenten capaciteit aanvragen voor woningbouw en onderwijsgebouwen, tot tien jaar voor de geplande oplevering. Dat heet Eerder Aanvragen.

  • De gemeente vraagt aan, via mijnaansluiting.nl. Is de ontwikkelaar bekend, dan kan de gemeente de capaciteit aan hem overdragen. De ontwikkelaar doet daarna de gedetailleerde aanvraag binnen wat de gemeente heeft vastgelegd.
  • Pas na ondertekening staat het vast. Na een volledige aanvraag volgt een offerte. Wie die op tijd tekent, staat definitief op de wachtlijst. Anders vervalt de aanvraag. Een garantie op capaciteit is het niet.
  • Kosten. Bij het tekenen hoort een aanbetaling. Voor aanvragen vanaf 1 oktober 2026 is de factuur uitgesteld tot 1 oktober 2027; tot dan kunnen gemeenten kosteloos annuleren.
  • Lokale deadlines. Gemeenten stellen zelf termijnen voor ontwikkelaars. Den Haag vroeg projecten bijvoorbeeld vóór 10 september 2026 aan te melden. Meld uw project dus tijdig bij de gemeente.

Tot 1 januari 2027 gaat ruimte die vrijkomt uit de oude reservering voor kleine aansluitingen alleen naar aanvragen met voorrang. Daarna kan die ruimte ook naar anderen.

Wat de netbeheerder van u wil weten

Een aanvraag wordt pas behandeld als die volledig is. De VNG noemt onder meer:

  • de locatie of bouwfase, met een nauwkeurige begrenzing op de kaart;
  • het aantal en soort woningen, hoogbouw of laagbouw;
  • collectieve voorzieningen en kleinschalige voorzieningen;
  • de manier van verwarmen;
  • de planning en fasering, en wanneer u aansluiting en capaciteit nodig heeft;
  • het aansluit- en transportvermogen dat u nodig heeft.

Let op een paar regels uit de handreiking van het ministerie:

  • Per fase een eigen aanvraag.
  • Het vermogen ligt vast. Meer aansluitingen of meer vermogen is later een nieuwe, aparte aanvraag, achteraan in de rij. Vraag dus realistisch aan, niet te krap.
  • Geef een verbruiksprofiel mee. Zonder profiel rekent de netbeheerder voorzichtig, dus met een hogere piek.
  • Een nauwkeurige locatie. Een onnauwkeurige begrenzing kan uw aanvraag bij het verkeerde onderstation laten uitkomen.

Voor een gewone aansluitaanvraag per woning vragen netbeheerders vaak een huisnummerbesluit en registratie van het adres. Sommige gemeenten nemen dat besluit daarom eerder.

Bouwstroom

Voor de bouwplaats kunt u bij de netbeheerder een tijdelijke aansluiting aanvragen. In een vol gebied moet u daar mogelijk ook op wachten. Een flexibel contract of groepscontract is voor bouwplaatsen nu nauwelijks bruikbaar; dat stelde de Tweede Kamer in een motie in mei 2026. Het kabinet onderzoekt of kleine verbruikers, zoals bouwplaatsen, een flexibel contract kunnen krijgen (nieuwsbericht, oktober 2026). Reken in de tussentijd op tijdelijke oplossingen, zoals een aggregaat. De gemeente Utrecht noemt die als mogelijke maatregel.

Ruimte voor het net in het plan

Een nieuwe wijk heeft transformatorhuisjes nodig, en soms een groter station. Landelijk zijn er volgens het Landelijk Actieprogramma Netcongestie meer dan 50.000 transformatorhuisjes nodig, en vinden netbeheerders en overheden elkaar vaak te laat. RVO adviseert gemeenten locaties voor transformatorhuisjes en batterijen vroeg vast te leggen, en de fasering van een gebied af te stemmen op de verwachte netcapaciteit. Neem de netbeheerder daarom al bij het stedenbouwkundig plan mee.

Ontwerp met een lage piek

Hoe lager de piek van de wijk, hoe meer woningen er binnen dezelfde ruimte passen. Een studie van CE Delft, gedaan voor de provincie Flevoland met onder meer het ministerie, Netbeheer Nederland en de netbeheerders, rekende het voor: binnen 1,1 megawatt passen 820 gewone nieuwbouwwoningen, 1.000 netbewuste woningen of 1.250 zeer netbewuste woningen.

  • Maatregelen die Stedin noemt: een warmtebuffer, slim laden, een thuisbatterij, een goede isolatie en luchtdichtheid, en warmteterugwinning.
  • Regels komen eraan. De provincies Utrecht, Gelderland en Flevoland werken aan een maximum voor de piek van nieuwbouw. Het kabinet werkt aan landelijke regels voor netbewuste nieuwbouw, met als plan 1 januari 2028.
  • Geen garantie. Enexis benadrukt dat netbewust bouwen geen garantie op netcapaciteit geeft. Het vergroot wel de kans dat uw project past.

Ook samenwerken binnen een gebied kan helpen. Zie Kan ik capaciteit delen met buren? en Helpt een batterij?

Hoe zit het in uw straat?

Bekijk per gemeente en postcode of er ruimte is op het net, waar het knelpunt zit en wanneer het naar verwachting is opgelost.

Check uw postcode

Op de hoogte blijven?

Kies uw gemeente: wij mailen u zodra de netbeheerders daar iets veranderen. Daarnaast krijgt u één keer per maand de landelijke stand.

Laat u dit leeg, dan krijgt u alleen de maandelijkse stand.

Gratis · geen reclame · afmelden met één klik · privacy

Bronnen

Deze uitleg is indicatief. Regels en termijnen verschillen per netbeheerder en veranderen regelmatig. Neem bij concrete plannen contact op met uw netbeheerder.

Meer vragen van ondernemers