Begrippen bij netcongestie

Het stroomnet zit op een plek vol: er is meer vraag naar transport van stroom dan het net daar aankan. Wie dan een nieuwe of zwaardere aansluiting aanvraagt, komt in een wachtrij.

Meer uitleg: Wat is netcongestie?

Stroom van het net halen, bijvoorbeeld voor machines, laadpalen of een warmtepomp. Netbeheerders noemen dit afname. Het net kan voor stroom gebruiken vol zitten en voor terugleveren niet, of andersom.

Stroom aan het net leveren, bijvoorbeeld uit zonnepanelen op een bedrijfsdak of een zonnepark. Netbeheerders noemen dit teruglevering of invoeding.

Meer uitleg: Zonnepanelen terwijl terugleveren vol zit

Een aansluiting groter dan 3x80 ampère, ruim 55 kilowatt. Voor een bedrijfspand, een uitbreiding, een laadplein of een zonnepark. Over deze aansluitingen gaan de cijfers op Stroomindex.

Meer uitleg: Kleine of grote aansluiting?

Een aansluiting tot en met 3x80 ampère, zoals bij een woning of een kleine zaak. Blijft u daarbinnen, dan verandert er niets. Een nieuwe of zwaardere kleine aansluiting kan sinds 1 juli 2026 wel op een wachtlijst komen.

Meer uitleg: Kleine of grote aansluiting?

Het net van uw regionale netbeheerder, zoals Enexis, Liander of Stedin. Hierop is uw bedrijf aangesloten. Het regionale net hangt zelf aan het hoogspanningsnet van TenneT.

Meer uitleg: Wat is netcongestie?

Het landelijke net van TenneT, dat stroom over grote afstanden vervoert en de regionale netten voedt. U heeft ruimte nodig op het regionale net én op het hoogspanningsnet. Zit één van beide vol, dan komt u in de wachtrij.

Meer uitleg: Wat is netcongestie?

Het bedrijf dat het stroomnet in een gebied aanlegt en beheert, en bij wie u een aansluiting aanvraagt. Voor het regionale net is dat bijvoorbeeld Enexis, Liander of Stedin; voor het hoogspanningsnet is dat TenneT. Wie uw netbeheerder is, ziet u per adres op eancodeboek.nl.

Het deel van het regionale net dat stroom krijgt via één onderstation. De netbeheerder geeft per voedingsgebied de status, de wachtrij en het verwachte jaar waarin een tekort is opgelost. Een gemeente valt vaak onder meer voedingsgebieden, en een voedingsgebied kan meer gemeenten voeden.

Een deel van het hoogspanningsnet waarvoor TenneT de congestie onderzoekt en meldt, met een eigen wachtrij en verwacht jaar. Zo'n gebied is veel groter dan een voedingsgebied, vaak een groot deel van een provincie. Voor stroom gebruiken en terugleveren kunnen het verschillende gebieden zijn.

Hoeveel stroom het net op een plek kan vervoeren. Is die op, dan is er netcongestie: het net kan geen extra vermogen meer aan, ook al ligt er wel een kabel.

Een station waar stroom van een hoger naar een lager spanningsniveau gaat, bijvoorbeeld van het hoogspanningsnet naar het regionale net. Een tekort wordt vaak opgelost door een onderstation uit te breiden of een nieuw onderstation te bouwen.

De landelijke kaart van Netbeheer Nederland waarop alle netbeheerders tonen waar er ruimte is op het net. Stroomindex gebruikt de brondata van deze kaart en bewaart elke versie.

De kleur die de netbeheerder aan een gebied geeft: beschikbaar (transparant), beperkt (geel), in onderzoek met wachtrij (oranje) of tekort met wachtrij (rood). Bij oranje en rood komt een nieuwe of zwaardere grote aansluiting in de wachtrij.

Meer uitleg: De kleuren uitgelegd

Op Stroomindex betekent 'vol' dat de status oranje of rood is: er is een tekort of er loopt een onderzoek, met een wachtrij. '33% van de postcodes vol' betekent dat dit voor een derde van de postcodes in het gebied geldt.

Totaal is de zwaarste status van het regionale net en het hoogspanningsnet samen, zoals op de capaciteitskaart. Omdat het hoogspanningsnet in vrijwel heel Nederland vol zit, is totaal bijna overal rood. Alleen regionaal net laat zien waar het verschil zit tussen gemeenten en postcodes.

De aanvragen van bedrijven die compleet zijn, maar nog geen (volledige) ruimte op het net hebben gekregen. De netbeheerder geeft per gebied het aantal aanvragen en hun vermogen samen in megawatt. Het getal zegt niets over hoe lang u zelf moet wachten.

Meer uitleg: Ik sta in de wachtrij. Wat nu?

Eenheid van vermogen: 1 MW is 1.000 kilowatt. Dat is ongeveer achttien keer de grootste kleine aansluiting (3x80 ampère, ruim 55 kilowatt). Bij de wachtrij is het vermogen dat bedrijven samen extra willen gebruiken of terugleveren.

Het jaar waarin de netbeheerder verwacht dat er weer ruimte is, meestal na een uitbreiding van het net. Het is een verwachting en schuift in de praktijk vaak op. Een jaartal dat al voorbij is terwijl het gebied nog vol zit, toont Stroomindex niet als verwachting.

Een geplande verzwaring van het net, zoals een nieuw of groter onderstation of extra kabels, met het jaar waarin de netbeheerder verwacht dat die klaar is. Stroomindex houdt bij als een uitbreiding wordt uitgesteld of vervroegd.

Een inschatting van uw netbeheerder of er op uw adres ruimte is voor het vermogen dat u wilt gebruiken of terugleveren. Het is geen toezegging. Vraag hem aan voordat u plannen vastlegt; voor sommige subsidies, zoals de SDE, is hij verplicht.

De netbeheerder spreekt met bedrijven af dat zij op drukke momenten, tegen een vergoeding, minder stroom gebruiken of terugleveren. Zo ontstaat ruimte voor anderen. Lukt dat genoeg, dan kan een gebied van oranje naar geel gaan.

Meer uitleg: Wat kunt u doen?

Een contract waarbij u het net alleen op afgesproken momenten of bij ruimte mag gebruiken, bijvoorbeeld 's nachts (blokstroom). U levert zekerheid in en betaalt minder. Het haalt u niet van de wachtlijst.

Meer uitleg: Wat is een flexibel contract?

Bedrijven op hetzelfde terrein delen samen één maximum aan vermogen. Ruimte die de een niet gebruikt, kan de ander gebruiken.

Meer uitleg: Capaciteit delen met buren

Het contract met de netbeheerder bij een grote aansluiting. Daarin staat hoeveel vermogen u mag gebruiken: het gecontracteerd transportvermogen. Zegt u het op of verlaagt u het, dan bent u die ruimte in een gebied met netcongestie meestal kwijt.

Meer uitleg: Pand met bestaande aansluiting